Tìm kiếm

Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

“Bản đồ Ý nghĩa” (1999) lập luận rằng thần thoại cung cấp chìa khóa để giúp con người thấu hiểu tâm lý và văn hóa của chính mình. Kết hợp phân tâm học cổ điển với tâm lý học, phân tích xã hội và lịch sử, tác giả Jordan B. Peterson sẽ tiết lộ cho độc giả biết cách thần thoại truyền đạt đạo đức và tạo ra ý nghĩa trong cuộc sống của chúng ta như thế nào, đồng thời chỉ rõ chúng ta có thể học được gì từ thần thoại để phát huy tiềm năng cá nhân của mình. 

Cuốn sách Bản Đồ Ý Nghĩa dành cho ai?

  • Các nhà tâm lý học quan tâm đến lịch sử cổ đại, và các nhà sử học quan tâm đến bản chất con người;
  • Người hâm mộ tác giả Jordan Peterson;
  • Những người hoài nghi, muốn hiểu rõ hơn về lý thuyết gây tranh cãi của tác giả.

Giới thiệu tác giả sách Bản Đồ Ý Nghĩa

Tác giả Jordan B. Peterson
Tác giả Jordan B. Peterson

Jordan B. Peterson là một nhà tâm lý học lâm sàng nổi tiếng với những quan điểm gây tranh cãi về bản chất con người, văn hóa và chính trị. Ông hiện là giáo sư tâm lý học tại Đại học Toronto. Ngoài “Bản đồ Ý nghĩa”, Peterson còn có một cuốn sách đáng chú ý khác – “12 quy luật cuộc đời: Thần dược cho cuộc sống hiện đại”. 

Tải sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF

Để tải sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF hoặc đọc Ebook online free bạn ấn nút phía trên. Nếu có điều kiện hãy mua sách để ủng độ tác giả.

Nội dung chính của sách Bản Đồ Ý Nghĩa

1. Bạn học được gì qua cuốn sách này? Khám phá cách thần thoại giúp con người tạo ra ý nghĩa từ sự hỗn loạn

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Chúng ta đều thích nghe một câu chuyện hay. Từ truyền thuyết về các vị thần Hy Lạp cổ đại, truyện cổ tích Grimm đến loạt phim “Chiến tranh giữa các vì sao” – những câu chuyện giả tưởng này có khả năng khơi gợi sự chú ý, trí tưởng tượng và cảm xúc của chúng ta. Nhưng chúng có điểm gì chung? Và cấu trúc chung của chúng cho chúng ta biết điều gì về tâm trí con người cũng như thế giới chúng ta đang sống? 

Trong cuốn sách “Bản đồ Ý nghĩa”, tác giả lập luận rằng những câu chuyện được chia sẻ – đặc biệt là những thần thoại cổ xưa đã được truyền lại trong nhiều thế kỷ – chính là bí quyết để con người hiểu rõ bản chất và văn hóa của chính mình. Kết hợp thần thoại, lịch sử và tâm lý học, tác giả chỉ rõ cách tâm trí của chúng ta tạo ra ý nghĩa, cách thần thoại truyền tải ý nghĩa đó và ý nghĩa của thần thoại trong kỷ nguyên duy lý hiện đại. 

Thông qua cuốn sách, bạn sẽ học được: 

  • Loài chuột và loài người giống nhau ở điểm nào? 
  • Ba nhân vật nào đã tạo nên tất cả các câu chuyện thần thoại? 
  • Làm thế nào để bạn có thể sống một cuộc đời ý nghĩa? 

2. Con người khám phá thế giới vì sợ hãi những điều chưa biết

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Nếu bạn đặt một con chuột bạch vào chiếc lồng mới, phản ứng đầu tiên của nó là đứng im phăng phắc. Con chuột sợ hãi – và điều này cũng dễ hiểu thôi. Trong lãnh thổ mới lạ này, những nguy hiểm tiềm tàng có thể đang rình rập nó. Một cách từ từ, con chuột bắt đầu khám phá môi trường xung quanh – đánh hơi, liếm và cào cấu. Càng quen với môi trường mới, nó càng trở nên bình tĩnh hơn. 

Con người là loài động vật phức tạp hơn nhiều so với chuột, nhưng chúng ta vẫn điều hướng thế giới theo cách tương tự. 

Cũng giống loài chuột, thế giới trong mắt loài người được chia thành 2 phần: phần đã biết và phần chưa biết. 

– Phần đã biết giống như chiếc lồng quen thuộc, bao gồm tất cả những thứ, những điều mà bạn có thể dễ dàng hiểu được, bởi vì bạn đã gặp chúng trước đây hoặc bởi vì bạn có thể tiếp cận những kiến thức liên quan đến chúng. Trong lãnh thổ quen thuộc này, con người cảm thấy bình tĩnh và an toàn. 

– Phần chưa biết giống như chiếc lồng mới, bao gồm tất cả những thứ, những điều bạn chưa hiểu. Đó có thể là một tình huống mới lạ, một hiện tượng không giải thích được hay một hành vi bất ngờ. Tóm lại, đó là một sự bất thường có xu hướng ngăn cản bạn đi đúng hướng. 

Khi đặt chân vào phần lãnh thổ mới, con người không có cách nào để biết được rốt cuộc mình đang phải đối phó với điều gì. Điều này gợi lên một cảm xúc kép trong lòng chúng ta – vừa lo lắng, vừa hào hứng. 

Hãy tưởng tượng bạn nhận được một lá thư, mặt ngoài có dòng chữ “Bạn phải chịu mọi rủi ro nếu mở thư này”. Là thư tống tiền? Hay là di sản thừa kế không có người nhận? Có lẽ bạn sẽ cảm thấy vừa lo lắng, vừa hào hứng khi mở nó ra. 

Nỗi sợ hãi hay sự tò mò có chi phối chúng ta hay không còn phụ thuộc vào mức độ bất ngờ và lạ lẫm mà sự kiện bất thường mang lại. Ví dụ, nếu bạn biết bức thư do một người bạn của mình gửi, có lẽ bạn sẽ bớt lo lắng hơn nhiều. 

Cũng giống như loài chuột, một khi đã vượt qua nỗi sợ hãi ban đầu, khuynh hướng tự nhiên của con người là khám phá những điều chưa biết với hi vọng biến lãnh thổ xa lạ thành vùng đất quen thuộc. Điều này giúp chúng ta giảm căng thẳng và dần lấy lại cảm giác an toàn. 

Tuy nhiên, không giống như chuột, con người có thể khám phá những điều chưa biết bằng cả hành động và suy nghĩ (trong khi chuột chỉ có thể hành động). Trước khi mở thư bạn có thể sẽ dành rất nhiều thời gian để xem xét, suy đoán xem ai đã gửi nó và tại sao họ lại gửi. 

Suy nghĩ và hành động chính là công cụ giúp loài người biến cái chưa biết thành cái đã biết. Với sức mạnh của chúng, loài người đã và đang tích cực tạo ra thế giới mà chúng ta biết ngày nay. 

3. Những câu chuyện giúp chúng ta điều hướng thế giới như một nơi có ý nghĩa

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Người phương Tây thường tự hào về thế giới quan khoa học của mình. Họ nghĩ khoa học hiện đại giúp con người nhìn thế giới theo đúng bản chất của nó: nơi chứa đựng những sự thật, không phải cảm xúc. 

Nhưng theo những gì chúng ta vừa tìm hiểu ở chương trước, cảm xúc đóng một vai trò quan trọng trong sự hiểu biết hàng ngày của con người về thế giới. Cảm xúc giúp chúng ta xác định liệu một điều gì đó là tốt hay xấu đối với mình, từ đó quyết định xem liệu chúng ta nên tiếp cận hay tránh nó – và đây thường là phản xạ không điều kiện. 

Bạn yêu một người, ghét một công việc hay khao khát một món ăn – tất cả đều bắt nguồn từ cảm xúc. Tình cảm hay cảm xúc dành cho một người, một vật phụ thuộc vào mục tiêu và sở thích hiện tại của bạn, cũng như bối cảnh xã hội và văn hóa mà bạn đang tồn tại. 

Ví dụ, cảm xúc của bạn dành cho miếng bánh pho mát phụ thuộc vào việc bạn có đang ăn kiêng hay không (đa phần người ăn kiêng đều ghét bánh pho mát). Chưa hết, nó còn phụ thuộc vào nguồn gốc của miếng bánh đó. Nếu là bánh do bà của bạn tặng thì dĩ nhiên bạn sẽ cảm thấy trân trọng nó hơn. 

Từ quan điểm khoa học, mọi miếng bánh pho mát trên thế giới này đều như nhau. Nhưng chính cảm xúc sẽ định suy nghĩ và hành vi của bạn đối với chúng. Đó là lý do tại sao chủ nghĩa duy lý thuần túy của khoa học hiện đại khó có thể giúp chúng ta điều hướng thế giới thực – nơi mà sự thật và cảm xúc thường đan xen lẫn nhau. 

May mắn thay, con người đã nghĩ ra một công cụ văn hóa khéo léo để hiểu được ý nghĩa của mọi thứ: những câu chuyện. 

Những câu chuyện về mặt trời và các vì sao, về các vị thần và các vị vua, về anh hùng và quái vật, đã là một phần thiết yếu trong văn hóa loài người kể từ buổi đầu của lịch sử. Trong đó, những thần thoại vĩ đại của các nền văn minh là những câu chuyện lâu đời nhất và quan trọng nhất. 

Theo quan điểm hiện đại, thật dễ dàng để chúng ta bác bỏ những thần thoại cổ xưa. Nhiều người xem chúng là chuyện bịa đặt, thậm chí là mê tín dị đoan. Nhưng chúng thực sự phục vụ một mục đích tâm lý sâu sắc. Những câu chuyện kể về nguồn gốc của vũ trụ, sự sáng tạo của con người và các lực lượng tự nhiên đã khiến cho phần lớn trải nghiệm của con người trở nên có ý nghĩa. 

Ví dụ, ở vùng Mesopotamia cổ đại (tức Lưỡng Hà), người ta tin rằng người anh hùng vĩ đại Marduk đã tạo ra vũ trụ từ những mảnh vỡ của Tiamat – biểu tượng của hỗn mang nguyên thủy. Trước khi bị Marduk giết, Tiamat đã tạo ra 11 loài quái vật để hỗ trợ mình trong trận chiến, trong số đó có rắn lục, sư tử và quỷ bão. Thần thoại này đã giúp người Lưỡng Hà lý giải một số hiện tượng khó chịu trong cuộc sống, chẳng hạn như bão tố và rắn độc cắn. 

Theo cách này, thần thoại đã biến cái chưa biết thành một cái gì đó quen thuộc hơn và bớt đáng sợ hơn một chút. 

4. Tất cả thần thoại đều có cùng một cấu trúc cơ bản

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Thần thoại có thể vô nghĩa trước khoa học, nhưng nó là công cụ hợp lệ và có giá trị để con người điều hướng thế giới. 

Dù bắt nguồn từ nền văn minh nào thì thần thoại đều mô tả câu chuyện về Con đường: người anh hùng bắt đầu hành trình dũng cảm vào cõi vô định và trở về trong khúc khải hoàn ca. 

Trong hầu hết các câu chuyện thần thoại, điều chưa biết là lực lượng nguyên thủy, bao trùm tự nhiên. Lực lượng này bao gồm cả hai phe sáng tạo và hủy diệt, thường mang tính nữ. Ví dụ, trong thần thoại của người Lưỡng Hà, điều chưa biết được đại diện bởi nữ thần khởi thuỷ Tiamat, những mảnh ghép của bà tạo nên nền tảng của vũ trụ. Còn trong thần thoại của người Sumer, điều chưa biết được đại diện bởi nữ thần biển Nammu – người sinh ra mặt đất và bầu trời. 

Chúng ta có thể gọi nguyên mẫu này là “Người mẹ vĩ đại và huỷ diệt chưa được biết đến”. Mặt “vĩ đại” và “huỷ diệt” của Người mẹ đại diện cho hai khía cạnh “hứa hẹn” và “đe doạ” của phần lãnh thổ văn hoá chưa được khám phá. Ví dụ, Người mẹ huỷ diệt thường xuất hiện như một con quái vật, một cơn bão hoặc một bà mẹ kế độc ác, còn Người mẹ vĩ đại thường được miêu tả là một kho báu được giấu kín, một nơi huyền diệu hoặc một bà tiên đỡ đầu. 

“Người mẹ vĩ đại và huỷ diệt chưa được biết đến” luôn bị “Người cha vĩ đại và huỷ diệt đã được biết đến” phản đối. Người cha này đại diện cho phần lãnh thổ văn hóa đã được khám phá, cũng như tất cả các cấu trúc mà con người đã dựng lên để bảo vệ bản thân khỏi những điều chưa biết. Trong thần thoại, Người cha thường tồn tại dưới hình hài của một vị vua. Vị vua này khôn ngoan, công bằng và luôn bảo vệ thần dân – đây chính là khía cạnh “vĩ đại”. Nhưng đôi lúc ông ấy khá chuyên chế và áp bức dân chúng – đây là khía cạnh “huỷ diệt”. 

Cuối cùng là người hùng – người luôn bị mắc kẹt giữa các thế lực chưa biết và đã biết, giữa Người mẹ và Người cha, giữa thiên nhiên và văn hóa. Người hùng giống như nhà thám hiểm, dũng cảm dấn thân vào phần lãnh thổ chưa biết, đánh bại những khía cạnh tiêu cực của tự nhiên và văn hóa, đồng thời hợp nhất những khía cạnh tích cực. Hãy nghĩ về thần Horus của Ai Cập – người đã mạo hiểm đến thế giới ngầm để giải cứu cha mình là Osiris, sau đó giành lại ngai vàng từ người chú độc ác Seth và lập lại trật tự cho Ai Cập. 

Như chúng ta sẽ thấy trong chương tiếp theo, người hùng là một hình mẫu mạnh mẽ cho hành vi của con người. 

5. Thần thoại cung cấp một khuôn mẫu về cách xã hội nên vận hành và cách cá nhân nên cư xử

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Không phải ngẫu nhiên mà các nhân vật trong thần thoại thường là những vị vua, hoàng hậu và hoàng tử. Đặc biệt, họ luôn bị kéo vào cuộc chiến tranh giành ngai vàng. Nhiều nền văn minh đã sử dụng thần thoại để biện minh cho quyền lực độc đoán của người cai trị. Chẳng hạn, hoàng đế Lưỡng Hà được cho là sứ giả của vị anh hùng thần thoại 

Marduk. 

Nhưng thần thoại không chỉ đơn giản là công cụ hợp pháp hóa quyền lực, nó còn cung cấp khuôn mẫu về cách sử dụng quyền lực đó. Giống như những gì Marduk đã làm, công việc của hoàng đế Lưỡng Hà là tạo ra trật tự từ sự hỗn loạn. 

Nhiều thần thoại vật lộn với khía cạnh kép của cái chưa biết – đó là sức mạnh sáng tạo và hủy diệt của Người mẹ. Nhưng nhiều thần thoại cũng loay hoay với điều đã biết – đó là sự bảo vệ và huỷ diệt của Người cha. 

Việc khía cạnh nào thắng thế tuỳ thuộc vào góc nhìn. Ví dụ, đối với người Ai Cập, vị vua thần thánh Osiris đại diện cho Người cha huỷ diệt. Tất nhiên, Osiris không phải là một bạo chúa. Lỗi lớn nhất của ông là không nhìn thấy cái ác của Seth – người đã ám sát ông để giành lấy ngai vàng. Người hùng trong câu chuyện này là Horus – con trai của Osiris, một “phiên bản đã được cập nhật”. Horus phiêu lưu vào thế giới ngầm để cứu cha, sau đó giành lại ngai vàng. Câu chuyện này là một bài học lớn về sự cân bằng tốt đẹp giữa truyền thống và đổi mới. 

Nhưng thần thoại không chỉ đóng vai trò tạo ra khuôn mẫu cho xã hội, nó còn điều hướng hành vi cá nhân. Hành động dũng cảm của người hùng là một ví dụ điển hình về cách chinh phục điều chưa biết: thay vì trốn tránh hay bỏ chạy, bạn phải học cách đối mặt với thử thách. Thông thường, người hùng sẽ bị kẻ ác ngáng chân, nhưng kết cục người hùng vẫn thắng. Chẳng hạn, Seth – người chú độc ác của Horus – cuối cùng đã bị trừng phạt. 

Bằng cách truyền tải những bài học, thần thoại đã cung cấp một la bàn đạo đức cho con người, từ rất lâu trước khi các quy tắc hành vi được chính thức hóa bởi tôn giáo hoặc được viết thành luật. 

6. Trưởng thành có nghĩa là trở thành người hùng trong câu chuyện của chính mình

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Khi còn nhỏ, chúng ta được cha mẹ bảo vệ khỏi những điều chưa biết. Bạn không cần những người hùng thần thoại để làm gương, bởi vì cha mẹ sẽ hướng dẫn bạn cách cư xử. Tất nhiên, mọi lời chỉ dẫn đều xoay quanh các giá trị của nền văn hóa mà họ đang sống. 

Một phần của quá trình trưởng thành là giải phóng bản thân khỏi sự bảo vệ của cha mẹ. Bước đầu tiên, chúng ta học cách đồng cảm với những người giống mình. Bạn có nhớ giai đoạn nổi loạn khi còn là một thiếu niên không? Nhiều thiếu niên mạnh mẽ phản đối ý kiến của cha mẹ nhưng sẵn sàng nghe theo lời khuyên của bạn bè – đó là một phần tự nhiên của quá trình xã hội hóa. 

Nghịch lý của việc trưởng thành nằm ở chỗ: ngay khi vừa giành được quyền tự chủ từ cha mẹ, chúng ta lại nhanh chóng đầu hàng các quy tắc, chuẩn mực và giá trị của xã hội. Hầu hết chúng có tính độc đoán ngang bằng, thậm chí cao hơn những quy tắc, chuẩn mực mà cha mẹ áp đặt lên chúng ta ngày bé. Ví dụ, ở phương Tây, người trưởng thành phải theo học một nghề chuyên biệt như luật sư hoặc thợ sửa ống nước, “một nghề cho chín còn hơn chín nghề”. 

Không theo học một nghề chuyên biệt, con người vẫn có thể tồn tại. Nhưng chúng ta vẫn chấp nhận học. Những quy tắc xã hội độc đoán này thuộc về văn hóa. Chúng cung cấp một khuôn khổ để con người hoạt động trong đó, chúng giúp con người chia thế giới thành những phần chưa biết và phần đã biết. Đến lúc này, thần thoại trở thành một công cụ quan trọng để mã hóa và chia sẻ các quy tắc, chuẩn mực và giá trị xã hội. 

Tuy nhiên, khi trưởng thành, con người không nên đồng nhất hoàn toàn với khuôn khổ văn hóa này. Những cá nhân chấp nhận đồng nhất hoàn toàn dễ dàng bị khía cạnh huy diệt của Người cha lợi dụng. Chủ nghĩa phát xít được khởi nguồn như thế. 

Lúc này, thần thoại lại đóng một vai trò quan trọng khác. Chúng khuyến khích con người đồng nhất mình với người hùng thay vì khuôn khổ văn hoá. Người hùng luôn đi theo con đường của riêng mình, không ngại lật đổ quyền lực của Người cha trong tình huống bắt buộc. Tuy nhiên, người hùng luôn trung thành với đồng loại và chủ nghĩa anh hùng – tất cả vì lợi ích của xã hội. 

Do đó, bước thứ hai trong quá trình trưởng thành phải là trở thành người hùng trong câu chuyện của chính mình. 

7. Sự bất thường đe dọa trạng thái ổn định của cá nhân và xã hội, đồng thời buộc chúng ta phải thích nghi

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Sự tồn tại của cái chưa biết là một thực tế của cuộc sống. Là con người, chúng ta liên tục bị bao vây bởi những thứ mà chúng ta không hiểu và sẽ không bao giờ hiểu được. 

Văn hóa cung cấp một biện pháp bảo vệ con người khỏi sự hỗn loạn của cái chưa biết. Tuy nhiên, sự hỗn loạn thường tìm đến chúng ta khi chúng ta ít ngờ tới nhất. 

Những cuộc gặp gỡ vô tình với những điều chưa biết có thể khá khó chịu. Thậm chí, chúng có thể gây ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Những bất thường mang tính cách mạng như vậy có thể xảy ra ở cấp độ xã hội – chẳng hạn dưới hình thức thiên tai, ngoại xâm hoặc khủng hoảng chính trị. Hoặc chúng có thể xảy ra ở cấp độ cá nhân – dưới hình thức một người thân qua đời, một bước lùi trong sự nghiệp hoặc một nhận thức khó chịu phát sinh trong đầu. 

Sự bất thường luôn buộc chúng ta phải thích nghi. 

Những bất thường nhỏ đòi hỏi sự thích nghi bình thường, điều này xảy ra dễ dàng và gần như tự động. Ví dụ, hãy tưởng tượng bạn đang rời văn phòng để đi họp nhưng thang lại bị hỏng. Không có gì nghiêm trọng! Bạn chỉ cần đi cầu thang bộ. Dù sao thì bạn cũng muốn tập thể dục một chút. 

Tuy nhiên, những bất thường lớn đòi hỏi sự thích ứng mang tính cách mạng. Những cuộc chạm trán quyết liệt với những điều chưa biết buộc chúng ta phải “cập nhật” cách nghĩ về bản thân và thế giới. Chúng ta thậm chí có thể phải thay đổi mục tiêu, giá trị và hành vi của mình để phù hợp với chúng. Điều này dễ tạo ra khủng hoảng xã hội cũng như khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng ở cấp độ cá nhân. 

Ví dụ, hãy tưởng tượng sau buổi họp vui vẻ, bạn nhận được cuộc gọi từ sếp của mình. Sếp nói với bạn rằng anh ấy không hài lòng với hiệu suất tổng thể của bạn, có vẻ như bạn đã hiểu sai hoàn toàn nhiệm vụ của mình. Anh ấy sa thải bạn và khuyên bạn nên tìm một công việc khác. 

Thông tin này khuấy động tâm trí bạn. Vài phút trước, bạn vẫn tưởng tượng mình là CEO tương lai của công ty. Bạn trải qua vài tuần tiếp theo trong trạng thái bàng hoàng, chán nản. Nhưng sau đó, bạn làm chủ nó – “Dù sao thì tôi cũng không thích công việc đó”! Bây giờ, bạn nghĩ về chuyện khác, chẳng hạn như tìm việc liên quan đến trẻ em – “Tôi thích trẻ em mà”! 

Thích ứng mang tính cách mạng có nghĩa là sử dụng sự bất thường để “cập nhật” cách nghĩ về bản thân và thế giới của chính bạn. Nếu sự bất thường quy mô xã hội tiếp tục xuất hiện chồng chất, đó là dấu hiệu cho thấy mô hình thế giới hiện tại không còn phù hợp nữa. 

8. Những lỗi lầm và giới hạn của con người là những điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại của chúng ta

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Bạn đã bao giờ tò mò về biểu tượng con rắn đang tự ăn đuôi của chính nó chưa? Trong nhiều nền văn hóa, loài rắn này được gọi là Ouroboros, được sử dụng để đại diện cho trạng thái ban đầu của vũ trụ. Nó xuất hiện lần đầu tiên ở Babylon cổ đại và có thể được tìm thấy ở nhiều nền văn hóa khác nhau trên khắp Châu Phi, Ấn Độ và Mexico. 

Ouroboros đại diện cho trạng thái nguyên thủy của sự tồn tại, hoặc sự tồn tại trước đó – nơi mọi thứ đều hài hòa hoàn hảo. Thế giới như chúng ta biết vẫn chưa hình thành. Trong trạng thái nguyên thủy này, hỗn loạn và trật tự là một và giống nhau. Cái chưa biết và cái đã biết vẫn chưa tách rời nhau, bởi vì không có ai để biết bất cứ điều gì: con người chưa tồn tại! 

Trong thần thoại Cơ đốc giáo, Vườn Địa Đàng đại diện cho trạng thái tồn tại này. Những người đầu tiên trong Vườn Địa Đàng – Adam và Eva – chưa phải là con người theo nghĩa mà chúng ta hiểu ngày nay. Họ không biết đến cái chết, nỗi đau và nỗi buồn. Họ cũng không biết nhiều về bất cứ điều gì khác. 

Chỉ sau khi ăn trái cấm của Cây Kiến thức, họ mới phát triển ý thức về bản thân, từ đó phân biệt mình với các loài động vật khác trên thiên đường. Họ chợt nhận ra mình đã khỏa thân suốt thời gian qua và bắt đầu tranh nhau lấy lá che thân. 

Họ phải trả giá đắt cho ý thức mới này – bị trục xuất khỏi thiên đường. Đây cũng là thời điểm trạng thái nguyên thủy của thiên đường bị phá vỡ. Thế giới bắt đầu phân chia thành sự sống và cái chết, trật tự và hỗn loạn, thiện và ác. Đây cũng là thời điểm mà Adam và Eva thực sự trở thành con người. Chúa ban cho họ quyền và trách nhiệm thiêng liêng để tìm ra cách điều hướng thế giới mới, phân cực này. 

Thần thoại này cho thấy: những lỗi lầm và giới hạn của con người là những điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại của chúng ta. Bạn thử nghĩ xem: nếu trên đời không có cái ác thì làm sao chúng ta biết được cái gì là thiện? Nếu không thể làm điều gì sai thì làm sao chúng ta có thể tự khen mình đã làm điều đúng đắn? Và nếu không bao giờ phải chết, cuộc sống sẽ có ý nghĩa gì đối với chúng ta? 

Sự sống không thể tồn tại mà không có cái chết, cái thiện không thể tồn tại nếu không có cái ác. Và ý nghĩa cũng không thể tồn tại nếu không có sự phân cực giữa sống chết, thiện – ác. Thần thoại của Cơ đốc giáo dạy chúng ta rằng quyền và trách nhiệm thiêng liêng của con người là “vạch ra con đường có ý nghĩa của riêng mình trong thế giới phân cực”. 

9. Từ chối khám phá sáng tạo, phủ nhận khả năng phát triển và kiến thức mới là điều ác thực sự

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Một trong những đặc điểm khó hiểu nhất của bản chất con người là khả năng làm điều ác. Trong thế giới ngày nay, chúng ta có xu hướng xem điều ác là sản phẩm của một khiếm khuyết tâm lý, một nền giáo dục tồi tệ hoặc các điều kiện kinh tế, xã hội bất công. Nhưng như nhà triết học người Đức Hannah Arendt đã gợi ý khi bà suy ngẫm về tội ác do Đức Quốc xã gây ra: điều thực sự kinh hoàng là ngay cả những người bình thường cũng có khả năng làm điều ác. Bà gọi đây là “sự tầm thường của cái ác”. 

Nhiều chuyện hoang đường, đặc biệt là chuyện hoang đường tôn giáo, đấu tranh với cái ác bên trong tất cả chúng ta. Thông thường, con người sẽ nhân cách hóa nó – một người anh song sinh độc ác của anh hùng, hoặc người cố vấn thâm độc của hoàng đế. 

Sự thể hiện ấn tượng nhất của cái ác được tìm thấy trong thần thoại Cơ đốc giáo, dưới hình dạng của Satan. Satan là một thiên thần sa ngã luôn ảo tưởng về sự vĩ đại của mình, do đó bị cấm lên thiên đường. Trong thần thoại, Satan thường được gắn với sự kiêu ngạo, ngu dốt và lừa dối – bao gồm cả sự tự lừa dối bản thân. Trong vở kịch Faust của Goethe, Satan tự mô tả mình là “linh hồn không ngừng phủ nhận”. 

Nhưng Satan phủ nhận điều gì? Trong sự kiêu ngạo và hèn nhát vô hạn của mình, Satan phủ nhận sự tồn tại của những điều chưa biết. Mặc dù đáng sợ nhưng bản thân điều chưa biết không phải là xấu xa. Trên thực tế, như những câu chuyện thần thoại dạy chúng ta, khám phá những điều chưa biết có thể mang lại những phần thưởng tuyệt vời, đây cũng là nguồn gốc của sự phát triển và kiến thức. Việc phủ nhận khả năng phát triển và kiến thức mới là điều ác thực sự. 

Bằng cách từ chối khả năng khám phá sáng tạo, Satan đại diện cho kẻ phản diện, là hiện thân của xu hướng tránh né, đàn áp và từ chối sự bất thường của con người, là thế lực ngăn cản sự thích nghi, phát triển và tiếp thu kiến thức. 

Xu hướng của đa số con người là tìm kiếm sự thoải mái – một mặt tuân theo văn hóa và truyền thống một cách mù quáng, mặt khác lại đánh mất bản thân trong sự tự sùng bái và buông thả. Con đường đầu tiên sẽ dẫn đến chủ nghĩa phát xít. Cụ thể là có rất nhiều tên lính Đức Quốc xã đã giải thích rằng tội ác mà họ phạm phải chỉ là “làm theo mệnh lệnh”. Còn con đường thứ hai sẽ dẫn đến sự suy đồi – chúng ta uể oải từ chối bất kỳ trách nhiệm nào được giao, dù trách đó thuộc về mình. 

Thay vì tìm kiếm những lời giải thích cho cấu trúc của cái ác, thần thoại sẽ giúp chúng ta vật lộn với cái ác bên trong chính mình – và cho chúng ta thấy những gì mình có thể làm để rẽ sang một con đường khác. 

10. Để phát huy hết tiềm năng, chúng ta phải vạch ra con đường của riêng mình

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Đối mặt với những điều chưa biết luôn khiến chúng ta không thoải mái – đó là lý do tại sao con người đã nghĩ ra vô số chiến lược để né tránh nó. Đánh mất chính mình trước ý thức hệ là một trong những chiến lược điển hình. 

Một hệ tư tưởng là một câu chuyện cố định về cách thế giới vận hành, hoặc nó nên như thế nào. Ví dụ, một người theo chủ nghĩa tối cao quốc gia tin rằng đất nước của anh ta tốt hơn tất cả các quốc gia khác. Anh ta sẽ cố gắng sắp xếp mọi thứ mình gặp vào câu chuyện này – tích cực né tránh, phủ nhận hoặc ngăn chặn bất kỳ sự bất thường nào có thể gợi ý một sự thật khác. 

Đối với các nhà tư tưởng, thật tuyệt vời khi niềm tin cá nhân đồng nhất hoàn toàn với một niềm tin nhất định. Thay vì dấn thân vào hành trình khám phá đầy gian khổ, họ tìm kiếm sự thoải mái trong một bức tranh thế giới đã được vẽ sẵn. 

Một số hệ tư tưởng khuyến khích đồng nhất hoàn toàn niềm tin cá nhân với niềm tin chủng tộc hoặc quốc gia. Hậu quả là, những cá nhân này có xu hướng đổ lỗi – nghĩa là tất cả những điều bất thường mà họ gặp phải chính là do những người khác chủng tộc hoặc quốc gia gây ra. Họ đã nhầm lẫn khái niệm “xa lạ” với “cái ác”. 

Các hệ tư tưởng khác lại khuyến khích cá nhân từ chối hoàn toàn. Những cá nhân mang tư tưởng tiêu cực như vậy sẽ đổ lỗi cho những người xung quanh họ và phủ nhận mọi trách nhiệm trong tình trạng hiện tại của họ. 

Hệ tư tưởng giống như một bức tranh tĩnh về thế giới. Việc gắn bó với một hệ tư tưởng là biểu hiện của sự từ chối khám phá, sáng tạo. Thay vì đối mặt với những điều chưa biết, nhà tư tưởng chủ động tránh, ngăn chặn hoặc phủ nhận sự khác biệt giữa thế giới quan và kinh nghiệm của họ. Như thần thoại Kitô giáo gợi ý, sự từ chối này là một hình thức xấu xa. Nhiều hành động tàn ác được thực hiện dưới danh nghĩa ý thức hệ – chẳng hạn như hành động diệt chủng của chủ nghĩa phát xít – đã nói lên tất cả. 

Do đó, để sống một cuộc sống tốt đẹp và có ý nghĩa, bạn phải trở thành anh hùng trong câu chuyện của chính mình, bắt đầu hành trình học hỏi và trưởng thành ngay bây giờ. Hãy chấp nhận rằng chúng ta chưa biết mọi thứ và hãy đối mặt với những điều chưa biết một cách tự nguyện, có mục đích. 

Là con người, chúng ta có quyền và trách nhiệm tuyệt vời trong việc tạo ra bản đồ ý nghĩa của riêng mình để điều hướng cuộc sống của chính mình. 

Thông điệp chính của quyển sách

Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review
Sách Bản Đồ Ý Nghĩa PDF & Review

Kể từ khi bắt đầu lịch sử, thần thoại đã giúp con người định hướng thế giới như một nơi có ý nghĩa. Nhiều câu chuyện thần thoại được xây dựng theo cùng một cấu trúc tương tự, kịch tính hóa hành trình dũng cảm – khám phá những điều chưa biết của người hùng. Từ đó, thần thoại cung cấp một mô hình, một khuôn mẫu cho hành vi cá nhân và trật tự xã hội. Bằng cách đề phòng sự kiêu ngạo và sự cả tin về ý thức hệ, thần thoại dạy chúng ta cách vạch ra con đường dẫn đến một cuộc sống có ý nghĩa. 

Lời khuyên hành động: 

Trau dồi sở thích cá nhân. 

Sở thích cá nhân phản ánh sự tò mò tự nhiên của bạn đối với những điều chưa biết. Cũng giống như người hùng trong thần thoại, bạn nên đi theo tiếng gọi của những điều chưa biết và đi sâu vào những gì bạn quan tâm. Điều này sẽ giúp bạn phát triển cá tính. 

Tổng kết

Hy vọng những chia sẻ của Trạm trong bài review sách Bản Đồ Ý Nghĩa sẽ giúp bạn đọc hiểu được các giá trị của tác phẩm và nắm được nội dung cốt lõi của nó.

Hẹn gặp lại!

Cám ơn bạn đã đọc review sách Bản Đồ Ý Nghĩa của tác giả Jordan B. Peterson tại Trạm Sách. Nếu có điều kiện hãy mua và đọc cả cuốn sách để ủng hộ tác giả, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn rất nhiều.

ĐỪNG
BỎ LỠ