Nhiều phụ huynh và thầy cô vẫn nghĩ kỹ năng mềm chỉ được hình thành qua hoạt động ngoại khoá hay các buổi tập huấn ngắn ngày. Thực tế, bên mình nhận thấy không ít học sinh đã tìm được những bài học rất thực tế ngay trong những trang sách mình cầm trên tay, chỉ là chưa ai hướng dẫn cách đọc để lấy ra được giá trị đó. Bài viết này sẽ đi qua cách đọc sách để rèn kỹ năng mềm, một hướng đi mà chúng tôi thấy trường học thường ít nhắc tới.
Vì sao kỹ năng mềm khó được dạy trực tiếp trên lớp?
Kỹ năng mềm như giao tiếp, lắng nghe, làm việc nhóm hay tư duy phản biện rất khó đo bằng điểm số. Chương trình học thường ưu tiên kiến thức có đáp án rõ ràng, nên những thứ này dễ bị đẩy xuống hàng thứ hai.
Hệ quả là học sinh bước ra ngoài xã hội với kiến thức khá đầy đủ nhưng lúng túng khi phải thuyết trình, thương lượng hay xử lý xung đột. Chúng tôi từng trò chuyện với một bạn sinh viên năm nhất, học rất giỏi nhưng gần như không dám phát biểu trong nhóm dự án. Bạn ấy không thiếu kiến thức, bạn chỉ chưa có cơ hội luyện cách diễn đạt suy nghĩ của mình.
Sách làm được gì mà lớp học chưa làm được?
Khi đọc một cuốn sách hay, người đọc được đứng vào vị trí của nhân vật, nhìn sự việc từ nhiều góc độ khác nhau. Đó chính là nền tảng của sự thấu cảm, một kỹ năng mềm cốt lõi.
Đọc sách còn buộc người đọc chậm lại. Bạn phải tự hình dung, tự đặt câu hỏi, tự rút ra kết luận. Quá trình này rèn tư duy phản biện tốt hơn nhiều so với việc chỉ nghe giảng và ghi chép.
Một điểm nữa là sách mang đến những tình huống mà học sinh chưa từng trải qua. Nhờ vậy, khi gặp chuyện tương tự ngoài đời, bạn đã có sẵn một kịch bản để tham khảo.
Cách đọc sách để rèn kỹ năng mềm
Đọc nhiều chưa chắc đã hiệu quả. Điều quan trọng là đọc có chủ đích. Trước khi mở sách, bạn hãy tự hỏi mình muốn cải thiện điều gì: giao tiếp, quản lý thời gian hay cách làm việc nhóm.
Trong lúc đọc, bạn nên ghi lại những đoạn khiến mình suy nghĩ. Sau mỗi chương, thử kể lại nội dung bằng lời của mình, như đang giải thích cho một người bạn chưa đọc sách. Bước này giúp bạn nhận ra mình đã hiểu đến đâu.
Cuối cùng, hãy áp dụng ít nhất một ý trong tuần. Ví dụ, nếu sách nói về lắng nghe, hãy thử để người đối diện nói hết câu trước khi bạn phản hồi. Kỹ năng chỉ thật sự thành của mình khi được đem ra dùng.
Gợi ý sách và hướng đọc cho học sinh
Với học sinh mới bắt đầu, nên chọn những cuốn có nội dung gần gũi, văn phong dễ đọc. Bạn có thể tham khảo top 10 review sách cho người mới bắt đầu để có danh sách lựa chọn phù hợp, trước khi chuyển sang các đầu sách dài và khó hơn.
Nếu bạn quan tâm đến việc tự học và phát triển bản thân, hãy đọc thêm cách rèn kỹ năng mềm qua sách ngoài giảng đường. Bài viết đi sâu vào cách xây dựng thói quen đọc đều đặn và ghi chép có hệ thống.
Đối với những bạn đã quen đọc sách và muốn mở rộng sang các chủ đề thực tiễn hơn, có thể bắt đầu từ cách chuyển hoá kiến thức từ sách thành thực hành. Đây là bước quan trọng để kiến thức không nằm yên trên giấy.
Liên hệ với việc học ở nhà trường
Đọc sách không thay thế việc học trên lớp, nhưng có thể bổ sung rất hữu ích. Khi học sinh biết liên hệ điều đọc được với bài học, việc ghi nhớ sẽ lâu hơn và hiểu sâu hơn.
Phụ huynh và giáo viên cũng có thể đóng vai trò gợi mở. Thay vì hỏi “hôm nay học được gì”, hãy thử hỏi “hôm nay con thấy nhân vật nào đáng học hỏi và vì sao”. Câu hỏi nhỏ như vậy thường mở ra những cuộc trò chuyện thú vị.
Đọc sách như một thói quen bền vững
Kỹ năng mềm không hình thành trong một buổi. Nó cần thời gian và sự lặp lại. Bạn chỉ cần dành mười đến mười lăm phút mỗi ngày để đọc và suy ngẫm, sau vài tháng sẽ thấy khác biệt rõ rệt trong cách mình nói chuyện và xử lý công việc.
Nếu bạn muốn xây dựng thói quen này một cách có hệ thống, có thể tham khảo tóm tắt sách phát triển bản thân về xây dựng thói quen đọc sách bền vững. Tài liệu này gợi ý cách sắp xếp thời gian và chọn sách phù hợp với từng giai đoạn.
Chúng tôi tin rằng đọc sách là một trong những cách đơn giản nhất để học sinh rèn kỹ năng mềm mà không cần chờ một chương trình đặc biệt. Điều cần thiết chỉ là bắt đầu, và giữ cho việc đọc diễn ra đều đặn.