Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động: Nền Tảng Ít Được Dạy

Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động: Nền Tảng Ít Được Dạy
Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động: Nền Tảng Ít Được Dạy

Kỹ năng lắng nghe chủ động là nền tảng ít được dạy trong nhà trường. Đây lại là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả học tập và làm việc của mỗi người.

Có bạn đọc từng nhắn tin kể với chúng tôi về một buổi họp nhóm làm đồ án. Khi bạn cùng nhóm đang trình bày, bạn cứ mải nghĩ câu trả lời của mình. Tới lúc được hỏi ý kiến, bạn lại không nhớ rõ người kia vừa nói gì và phải hỏi lại, khiến cả nhóm mất thời gian.

Bạn nhận ra vấn đề không nằm ở khả năng nói hay tư duy phản biện, mà ở chỗ mình chưa từng thực sự tập trung lắng nghe người khác nói. Đây là tình huống khá phổ biến với nhiều người, cả trong học tập lẫn công việc, bởi kỹ năng lắng nghe chủ động gần như không được dạy bài bản ở bất kỳ đâu.

Lắng Nghe Chủ Động Là Kỹ Năng Thường Bị Bỏ Qua Trong Giáo Dục Truyền Thống

Lắng Nghe Chủ Động Là Kỹ Năng Thường Bị Bỏ Qua Trong Giáo Dục Truyền Thống
Lắng Nghe Chủ Động Là Kỹ Năng Thường Bị Bỏ Qua Trong Giáo Dục Truyền Thống

Chúng tôi nhận thấy khá rõ điều này khi quan sát các chương trình đào tạo kỹ năng mềm hiện nay. Nhiều chương trình học chú trọng kỹ năng nói và viết hơn là lắng nghe. Từ nhỏ, học sinh được rèn luyện thuyết trình, viết luận, tranh biện, nhưng gần như không có môn học nào dạy riêng về cách lắng nghe hiệu quả. Dù vậy, đây là kỹ năng được sử dụng nhiều không kém gì việc nói hay viết trong suốt cuộc đời mỗi người.

Thiếu kỹ năng này khiến việc học tập và làm việc nhóm kém hiệu quả, đúng như tình huống bạn đọc chúng tôi kể ở đầu bài. Khi không thực sự lắng nghe, người học dễ bỏ lỡ những ý quan trọng trong bài giảng. Người làm việc nhóm cũng dễ hiểu sai ý đồng nghiệp, dẫn tới lặp lại công việc hoặc tranh cãi không cần thiết, chỉ vì thông tin truyền đạt và tiếp nhận không khớp nhau ngay từ đầu.

Đặc Điểm Của Lắng Nghe Chủ Động So Với Nghe Thông Thường

Đặc Điểm Của Lắng Nghe Chủ Động So Với Nghe Thông Thường
Đặc Điểm Của Lắng Nghe Chủ Động So Với Nghe Thông Thường

Đặc điểm cốt lõi của lắng nghe chủ động là tập trung hoàn toàn vào người nói, không bị phân tâm bởi yếu tố bên ngoài. Đây là điểm khác biệt so với việc nghe thông thường mà ai cũng làm hằng ngày. Nghe thông thường chỉ là tiếp nhận âm thanh một cách thụ động.

Trong khi đó, lắng nghe chủ động đòi hỏi bạn gạt bỏ điện thoại, suy nghĩ riêng, hay việc chuẩn bị sẵn câu trả lời trong đầu. Mục đích là dồn toàn bộ sự chú ý vào những gì người đối diện đang thực sự nói, cả về nội dung lẫn cảm xúc đằng sau lời nói đó.

Đặt câu hỏi và phản hồi để xác nhận đã hiểu đúng thông điệp cũng là đặc điểm quan trọng không kém của lắng nghe chủ động. Thay vì chỉ gật đầu cho có, người lắng nghe chủ động thường chủ động hỏi lại để làm rõ. Họ cũng hay diễn đạt lại ý vừa nghe theo cách hiểu của mình để xác nhận với người nói.

Cách này giúp tránh tình trạng hiểu sai lệch mà cả hai bên không hề hay biết, cho tới khi vấn đề đã phát sinh. Đó cũng chính là tình huống bạn đọc chúng tôi kể ở đầu bài, khi cả nhóm hiểu lầm nhau trong buổi họp làm đồ án.

Cách Rèn Luyện Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động

Cách Rèn Luyện Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động
Cách Rèn Luyện Kỹ Năng Lắng Nghe Chủ Động

Thực Hành Qua Thảo Luận Nhóm

Thực hành qua các buổi thảo luận nhóm là cách rèn luyện thực tế chúng tôi luôn khuyên áp dụng, thay vì chỉ đọc lý thuyết suông về kỹ năng này. Trong mỗi buổi thảo luận, hãy thử đặt mục tiêu nhỏ cho bản thân. Trước khi đưa ra ý kiến của mình, hãy tóm tắt lại ngắn gọn điều người trước vừa nói. Cách này vừa giúp xác nhận bạn đã hiểu đúng, vừa rèn thói quen thực sự tập trung nghe thay vì chỉ chờ tới lượt mình nói.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về cách xây dựng niềm tin qua giao tiếp hiệu quả, một yếu tố gắn liền chặt chẽ với kỹ năng lắng nghe, có thể tham khảo tóm tắt sách Tốc Độ Của Niềm Tin, sức mạnh xây dựng niềm tin trong cuộc sống và công việc chúng tôi từng chia sẻ.

Tránh Ngắt Lời, Giữ Tâm Thế Cởi Mở

Tránh ngắt lời và giữ tâm thế cởi mở khi tiếp nhận thông tin cũng là nguyên tắc quan trọng không kém việc chủ động phản hồi. Một sai lầm khá phổ biến chúng tôi từng gặp là nhiều người, đặc biệt khi tự tin về chuyên môn của mình, có xu hướng ngắt lời để chen ý kiến cá nhân vào giữa chừng. Điều này khiến người nói cảm thấy không được tôn trọng, đồng thời khiến chính người nghe cũng bỏ lỡ phần thông tin quan trọng còn lại.

Kỹ năng này cũng gắn liền chặt chẽ với khả năng làm việc nhóm hiệu quả, xem thêm review sách 5 điểm chết trong teamwork, kỹ năng lãnh đạo đội nhóm hiệu quả chúng tôi từng phân tích, có đề cập một số vấn đề giao tiếp trong nhóm bắt nguồn từ việc thiếu lắng nghe chủ động.

Làm Chủ Cảm Xúc Và Suy Nghĩ Cá Nhân

Bên cạnh việc rèn luyện qua thảo luận nhóm, làm chủ được suy nghĩ và cảm xúc cá nhân cũng giúp việc lắng nghe trở nên tự nhiên, dễ dàng hơn. Một tâm trí bị xao động khó có thể tập trung trọn vẹn vào người khác. Tham khảo thêm review sách Chiến Thắng Con Quỷ Trong Bạn, làm chủ suy nghĩ, chạm thành công chúng tôi từng chia sẻ, có nhiều góc nhìn về việc kiểm soát nội tâm – một nền tảng gián tiếp hỗ trợ khả năng lắng nghe người khác tốt hơn.

Nếu bạn đang làm trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và muốn xây dựng một nền tảng chia sẻ kiến thức, kỹ năng mềm chuyên nghiệp tới nhiều học viên hơn, có thể tham khảo https://mona.media/thiet-ke-website-ban-hang/ để tìm hiểu giải pháp xây dựng website riêng cho hoạt động đào tạo, chia sẻ tri thức của mình.

Kết Luận

Kết Luận
Kết Luận

Rèn luyện kỹ năng lắng nghe chủ động giúp nâng cao hiệu quả học tập và làm việc, dù kỹ năng này ít được chú trọng trong giáo dục truyền thống. Nhờ đó, bạn có thể tránh lặp lại tình huống hiểu lầm đáng tiếc như bạn đọc chúng tôi kể ở đầu bài. Đây cũng là một trong những kỹ năng mềm hữu ích bạn nên trau dồi thêm cho việc học tập và làm việc.

Nếu bạn đang muốn cải thiện kỹ năng này, hãy thử áp dụng ngay trong cuộc trò chuyện tiếp theo. Gạt điện thoại sang một bên, tập trung hoàn toàn vào người đối diện, và thử tóm tắt lại điều họ vừa nói trước khi đưa ra ý kiến của riêng mình.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *