Xây dựng thói quen đọc sách bền vững nghe đơn giản. Nhưng phần lớn người đọc chỉ duy trì được vài tuần rồi bỏ cuộc. Chúng tôi từng nghe nhiều bạn đọc than thở: mua cả chồng sách về nhưng chưa đọc hết nổi một cuốn. Vấn đề không nằm ở ý chí yếu. Vấn đề nằm ở cách bắt đầu sai ngay từ đầu. Chúng tôi đã đồng hành cùng hàng trăm độc giả trên hành trình đọc sách trong nhiều năm qua.
Nhiều Người Muốn Đọc Sách Đều Đặn Nhưng Khó Duy Trì Thói Quen Lâu Dài
Đầu năm, nhiều người tự đặt mục tiêu đọc hai mươi bốn cuốn sách trong mười hai tháng. Đến tháng ba, sách vẫn nằm nguyên trên bàn. Điện thoại thì mở suốt ngày. Chúng tôi gọi đây là hiệu ứng khởi động quá đà. Hào hứng cao lúc đầu, sụp nhanh ngay khi gặp trở ngại nhỏ đầu tiên.
Có bạn từng nhắn cho chúng tôi một câu chuyện quen thuộc. Bạn ấy mua liền năm cuốn sách kinh doanh sau khi xem một video truyền cảm hứng. Tuần đầu đọc hăng say, gạch chân kín trang giấy. Tuần thứ hai bận việc, bỏ lỡ một buổi. Tuần thứ ba, cuốn sách rơi vào ngăn kéo và ở yên đó luôn.
Nguyên nhân sâu xa thường không phải do lười biếng. Người đọc thiếu một phương pháp phù hợp với nhịp sống của chính mình. Khi không có phương pháp, việc đọc sách biến thành nghĩa vụ nặng nề thay vì niềm vui mỗi ngày. Một khi đã thấy nặng nề, não bộ sẽ tự động né tránh. Y như cách nhiều người né tránh phòng gym vào những ngày mưa.
Duy trì được thói quen đọc, dù chỉ ít trang mỗi ngày, mang lại lợi ích rõ rệt sau vài tháng. Vốn từ phong phú hơn, tư duy mạch lạc hơn khi trình bày ý kiến. Nhiều bạn đọc kể rằng khả năng viết báo cáo công việc cũng cải thiện rõ.
Cách khắc phục không khó như nhiều người tưởng. Chúng tôi từng phân tích cách biến những thay đổi nhỏ thành thói quen làm việc mỗi ngày. Nguyên lý đó áp dụng y hệt cho việc đọc sách: bắt đầu nhỏ, lặp lại đều đặn, rồi mới tăng dần lên.
Những Nguyên Tắc Xây Dựng Thói Quen Đọc Sách Bền Vững
Trước khi bàn cách áp dụng, cần nắm vài nguyên tắc gốc. Đây là những nguyên tắc chúng tôi đúc kết được sau khi quan sát thói quen của rất nhiều độc giả khác nhau. Gọi là bền vững vì thói quen này không phụ thuộc vào cảm hứng nhất thời. Nó dựa trên cách thiết kế phù hợp với năng lực thật của mỗi người.
Bắt Đầu Với Thời Lượng Nhỏ, Tăng Dần Theo Khả Năng Duy Trì Thực Tế
Nguyên tắc đầu tiên: đừng đặt mục tiêu đọc một giờ mỗi ngày ngay từ tuần đầu. Hãy bắt đầu với mười trang, hoặc mười lăm phút. Con số nhỏ tới mức không thể viện cớ bận. Khi thời lượng nhỏ, não bộ không xem đó là gánh nặng. Nhờ vậy tỉ lệ bỏ cuộc giảm hẳn.
Chúng tôi từng quan sát một nhóm độc giả trong ba tháng. Nhóm đặt mục tiêu một giờ mỗi ngày, sau hai tuần đã có bảy trên mười người bỏ cuộc. Nhóm đặt mục tiêu mười lăm phút mỗi ngày, sau hai tháng vẫn còn tám trên mười người duy trì đều. Con số này không phải nghiên cứu khoa học chính thức. Đó chỉ là quan sát thực tế từ độc giả quanh chúng tôi. Nhưng đủ để thấy một quy luật: nhỏ mà đều thắng lớn mà đứt quãng.
Nguyên lý này cũng là tinh thần của cuốn sách nổi tiếng về thay đổi bắt đầu từ điều nhỏ nhất. Chúng tôi từng review cuốn này khá chi tiết.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay chia sẻ: đừng đọc sách trên điện thoại nếu bạn dễ bị phân tâm. Ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội luôn chực chờ kéo bạn ra khỏi trang sách đang đọc. Sách giấy hoặc máy đọc sách chuyên dụng thường giữ được sự tập trung tốt hơn nhiều.
Chọn Sách Phù Hợp Với Sở Thích Để Duy Trì Hứng Thú Lâu Dài
Nguyên tắc thứ hai quan trọng không kém: chọn đúng sách. Nhiều người ép mình đọc sách kinh điển vì thấy người khác khen hay. Dù bản thân không cảm thấy hứng thú. Đọc gượng ép chỉ khiến sách trở thành cực hình.
Nếu bạn thích chuyện đời thường, cứ chọn tiểu thuyết nhẹ nhàng trước. Để sau này thử tới sách học thuật nặng hơn. Nếu bạn đang cần động lực làm việc, sách kinh doanh hay phát triển bản thân sẽ phù hợp hơn. Sở thích cá nhân luôn là kim chỉ nam, không phải bảng xếp hạng sách bán chạy.
Chúng tôi từng gặp không ít độc giả đọc sách kinh doanh xong là bắt tay hành động ngay. Có người sau khi đọc xong liền tìm hiểu dịch vụ thiết kế website bán hàng. Việc đó giúp họ hiện thực hóa ngay ý tưởng kinh doanh vừa ấp ủ. Đọc sách đúng gu, đúng lúc, tạo ra hành động thật. Nó không chỉ dừng ở cảm hứng nhất thời.
Một sai lầm khác chúng tôi thường gặp: đọc cùng lúc quá nhiều cuốn sách khác nhau. Mỗi cuốn dở dang một ít, cuối cùng chẳng cuốn nào đọc xong trọn vẹn. Chúng tôi khuyên bạn nên tập trung một cuốn chính, đọc xong rồi mới mở cuốn tiếp theo.
Sai lầm phổ biến nhất chúng tôi thấy là chọn sách theo trào lưu mạng xã hội. Cuốn sách hot trên mạng chưa chắc hợp với giai đoạn hiện tại của bạn. Hãy tự hỏi mình đang cần gì lúc này: giải trí, kiến thức, hay động lực. Câu trả lời sẽ dẫn bạn tới đúng cuốn sách cần đọc.
Cách Áp Dụng Để Duy Trì Thói Quen Đọc Sách
Biết nguyên tắc rồi, bước tiếp theo là áp dụng vào lịch trình thật. Đây là phần nhiều người bỏ qua. Nhưng nó quyết định thói quen có sống được qua tháng thứ hai hay không.
Chọn một khung giờ cố định: hai mươi phút trước khi ngủ, hoặc lúc chờ pha xong ly cà phê sáng. Khung giờ cố định giúp não bộ hình thành phản xạ. Giống như tới giờ ăn thì tự thấy đói bụng. Không gian đọc cũng nên cố định: một góc bàn, một chiếc ghế quen thuộc, tránh xa nơi hay bị làm phiền.
- Đặt sách ở nơi dễ thấy nhất trong nhà, ví dụ đầu giường hoặc bàn ăn.
- Tắt thông báo điện thoại trong đúng khung giờ đọc đã chọn.
- Ghi lại số trang đã đọc mỗi ngày lên một mảnh giấy nhỏ, thấy tiến độ sẽ có động lực hơn.
Nhỡ một ngày bận quá không đọc được thì sao? Đừng tự trách mình quá mức. Bỏ lỡ một ngày không phá vỡ thói quen, chỉ cần hôm sau quay lại đúng khung giờ cũ. Điều phá vỡ thói quen thực sự là bỏ lỡ hai, ba ngày liên tiếp rồi mặc kệ luôn.
Ghi Lại Điều Tâm Đắc Sau Mỗi Lần Gấp Sách
Sau mỗi buổi đọc, dành hai phút ghi lại một câu hoặc một ý bạn thấy tâm đắc nhất. Không cần viết dài. Chỉ cần đủ để sau này đọc lại vẫn nhớ ra bối cảnh. Ghi chép biến việc đọc từ hành động thụ động thành một cuộc đối thoại thật sự với cuốn sách.
Chúng tôi từng nhắc tới cách ghi chép này trong một bài viết trước. Khi đó chúng tôi đã phân tích hành trình thay đổi cuộc sống nhờ thói quen. Ghi chép chính là mắt xích nối thói quen đọc với thói quen tư duy.
Sai lầm thường gặp ở bước này là cố ghi chép quá chi tiết, biến thành tóm tắt cả chương. Việc đó khiến buổi đọc kéo dài, gây áp lực. Cuối cùng bạn bỏ cuộc, y như mục tiêu thời lượng quá cao ở phần trước. Mẹo của chúng tôi là giới hạn ghi chép trong ba dòng, không hơn. Nếu một câu trong sách khiến bạn dừng lại suy nghĩ thật lâu, đó thường là dấu hiệu đáng chú ý. Hãy chép ngay câu đó vào sổ tay.
Điều Đáng Nhớ Nhất Nếu Bạn Muốn Đọc Sách Đều Đặn Mỗi Ngày
Thói quen đọc sách bền vững không đến từ một lần quyết tâm. Nó đến từ những lựa chọn nhỏ lặp lại mỗi ngày. Bắt đầu ít, chọn đúng sách, giữ khung giờ cố định, và ghi lại điều tâm đắc. Bốn việc này quan trọng hơn mọi mục tiêu số lượng sách trong năm.
Nếu chỉ nhớ một điều sau bài viết này, hãy nhớ: đừng chờ có nhiều thời gian mới bắt đầu đọc. Mười trang mỗi tối, kiên trì một tháng, sẽ đưa bạn đi xa hơn mọi kế hoạch đọc sách hoành tráng nhưng dang dở. Bạn có thể xem thêm các bài tóm tắt và review sách phát triển bản thân khác trên trang của chúng tôi. Biết đâu sẽ tìm được cuốn sách phù hợp cho hành trình này.